Wahaj Bani Moufleh is een fotojournalist uit Beita, op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever. WORM Gallery in Rotterdam organiseerde een tentoonstelling met zijn fotografie. Zijn werk toont leven en dood onder de gewelddadige bezetting en getuigt van de veerkracht van de Palestijnse gemeenschappen. Kijken naar Wahaj’s foto’s betekent ondergedompeld worden in het dagelijkse lijden en de strijd. FOTODOK organiseerde PhotoTalks #4 bij WORM met Wahaj. Kort voor zijn terugkeer interviewde Peter Romijn hem.
DE BERG VERDEDIGEN
Waarom ben je fotojournalist geworden?
In de zomer van 2021 bezetten Israëlische kolonisten de berg Sabih, nabij Beita, om een nederzetting te vestigen. De mensen van mijn stad kwamen naar buiten om zich tegen deze actie te verzetten en de berg te verdedigen. In de strijd die volgde, schoten bezettingstroepen mijn neef Zakharia Moufleh neer, ze doodden hem. Ik zag hem in het ziekenhuis en dacht: “Wat kan ik doen, hoe kan ik hem nog helpen?”.
Ik zei tegen mezelf dat Israël tegen ons vecht met wapens en dat ik op een andere manier moet terugvechten. Ik besloot een foto van hem te maken om de wereld te vertellen wat er was gebeurd. Ik nam de foto toen hij stervende was. Ik begon mijn foto’s te delen op Instagram en Facebook. Mensen vonden ze erg goed en kranten en sociale media begonnen ze te publiceren. Dat is hoe ik drie jaar geleden de strijd aan ging met mijn camera.
HELDEN
Dus nu ben je de hele tijd ter plaatse?
Ik moet de wereld laten zien hoe mensen in mijn eigen land worden onderdrukt en gedood. Het Palestijnse volk bestaat uit helden die opkomen voor hun eigen land en vechten tegen Israël. We worden vaak huilend afgebeeld, als arme mensen, als slachtoffers. De wereld moet weten dat we van het leven houden, dat we van ons land houden en dat we daarom helden zijn. We houden van het leven, maar zijn toch bereid om voor ons land te sterven.
foto: Wahaj Bani Moufleh
BELICHAMEN MENSELIJKHEID
Is het in beeld brengen van bezetting anders dan het in beeld brengen van oorlog?
Bezetting is anders, het is geen gewone oorlogvoering, bezetting is in wezen een situatie waarin de machthebbers kunnen doen wat ze willen. Ze bestrijden ons niet alleen met wapens, met tanks en bulldozers. De bezetting eist land, milieu, cultuur en geschiedenis op. Het ontneemt onze identiteit. We moeten de wereld laten zien hoe dat gaat. We zijn erg bezorgd over wat er in Gaza gebeurt. Maar we mogen niet toestaan dat de wereld vergeet hoe de situatie op de Westelijke Jordaanoever is, hoe kampen, dorpen en steden worden bestormd. Elke dag worden er mensen gedood en na 7 oktober worden er nog veel meer Israëlische checkpoints opgericht. Soldaten en kolonisten krijgen vrij spel.
foto: Wahaj Bani Moufleh
Hoe betrek je de mensen bij je werk?
Mensen vertellen me dat ze niet willen dat de wereld ziet hoe zwaar het leven voor hen is, hoe verdrietig en hoe arm ze zijn. Ze willen het andere verhaal laten zien, over zelfbewustzijn, veerkracht, verzet. Palestijnse mensen belichamen menselijkheid. Ze zijn warm en gastvrij en laten me bij hen logeren als ik aan het werk ben.
Ze begrijpen het belang van fotojournalistiek. Wie anders zou verslag doen van hun verzet tegen de bezetting? Soms is het moeilijk voor me om aan deze verwachting te voldoen. Ik probeer altijd hun menselijkheid in mijn foto’s te verbeelden. Het is heel belangrijk om de wereld te laten zien dat het ontmenselijkte beeld van de Palestijnen totaal onwaar is.
foto: Wahaj Bani Moufleh
“Het is heel belangrijk om de wereld te laten zien dat het ontmenselijkte beeld van de Palestijnen totaal onwaar is.”
NAAR ZEE GAAN
Je kleuren zijn erg levendig. Wat doet kleur voor jou? Zet het de kijker midden in de situatie?
Mijn doel is om de mensen te laten zien hoe deze bezetting Palestina en zijn volk kleurt. Ik heb kleur nodig om te laten zien hoe mooi de mensen en hun land zijn. Kleur geeft je een sterker gevoel van de slechte en goede dingen, je kunt details zien. Het verbindt je met wat je door de lens van je ogen ziet. Daarnaast werk ik voor nieuwsagentschappen die over het algemeen de voorkeur geven aan kleur. Maar mijn persoonlijke fotografie is zwart-wit.
Moet je risico’s nemen om de vrijheid te vinden om je werk te doen? Is je leven in gevaar?
Net als alle Palestijnse mensen ben ik altijd in gevaar, in de steden, op straat en zelfs thuis. Ik weet dat ik niet vrij ben om mijn werk te doen. Ik kan niet eens naar zee gaan. Toen ik voor het eerst aan zee was, liep ik het water in en werd ik tegengehouden door een politieagent die naar mijn identiteitskaart vroeg. Ik antwoordde hem met klem dat ik er geen had en dat hij me daarom kon vermoorden. De zee inlopen was mijn droom en ik wilde niet dat hij me tegenhield. Maar hij trok zich terug. Ik ben niet vrij, maar ik merk dat Israëli’s nerveus worden als ik een controlepost passeer of gecontroleerd wordt op het vliegveld en ik ze vertel dat ik een persfotograaf ben. Het maakt mij duidelijk dat mijn werk deel uitmaakt van de strijd.
“Kleur geeft je een sterker gevoel van de slechte en goede dingen, je kunt details zien.”
VRIJHEID
Wat doet deze tentoonstelling met je gemoedstoestand?
Hier in Nederland voel ik vrijheid en tegelijkertijd ben ik verdrietig dat die vrijheid in mijn land niet bestaat. Ik ben drie keer neergeschoten. Dat gevoel blijft me bij, zelfs nu ik hier in Nederland ben. Ik voel en zie de bezetting in mijn hart, in mijn hersenen, in mijn maag. Als je Palestijnen vraagt hoe ze zich voelen, zullen ze altijd zeggen dat ze zich goed voelen. Maar hun lichaam en hun gezicht vertellen iets anders. Als je van buiten jong bent, maakt de bezetting je oud. Zo voel ik me ook, ik ben 25 jaar, maar ik voel me misschien wel 75. Maar je kunt niet stoppen met van je eigen land te houden en er misschien wel voor te sterven.
Over een paar dagen keer je terug naar Beita. Wat zijn je plannen voor de nabije toekomst, behalve ter plaatse zijn en verslag uitbrengen?
Momenteel heb ik een beurs aan de Arab American University in Ramallah, voor een studie digitale media. Ik krijg steun van enkele grote agentschappen, want ik moet geld verdienen om mijn reportages te kunnen blijven maken. Ik werk als freelancer en bied mijn foto’s overal aan. Komende zomer organiseer ik een tentoonstelling in Spanje. Het is belangrijk om mijn werk in het buitenland te laten zien, net als hier.
Bekijk de fotografie van Wahaj op zijn Instagram kanaal: @wahaj_bani_moufleh
