Voor Yana Kononova houdt oorlog niet op wanneer het geluid van explosies wegebt. Het blijft hangen, verzadigt het land en nestelt zich in de stilte van verwoeste landschappen. Het project Radiations of War traceert deze hardnekkige aanwezigheid in Oekraïne – niet als een documentair verslag, maar als een ontmoeting met een terrein waar de ramp zich na de impact voortzet. Het land wordt daardoor zowel getuige als archief. Wanneer de frontlinie zich terugtrekt, weerspiegelen de achtergelaten ruïnes een landschap in verandering, beladen met alles wat er doorheen is gegaan. Kononova’s beelden zijn het bewijs van dit proces. De beelden laten zien hoe geweld zich nestelt in de aarde en hoe de zwaarte van de afwezigheid van het eerdere geweld doorwerkt.
Voor de kunstenaar roept de term ‘radiation’ (straling) de complexe, vervuilde aard van de ervaring van oorlog op. Het roept meer op dan wat je met je ogen kan zien. Er is een gezoem of beving die ons gevoel van ruimte verandert. Dit gevoel beweegt door het geheugen en het lichaam. Het gaat voorbij het lichaam, door generaties heen. Oorlog is hier geen gebeurtenis of eenmalige ramp. Het is een eindeloos proces, dat naar buiten straalt en over het land golft.
Yana Kononova begon in maart 2022 aan de serie Radiations of War te werken. Sindsdien verblijft en werkt ze in gebieden die vroeger door Russische troepen werden bezet, gebieden die door actieve gevechten zijn getroffen of locaties die de terreur van raketaanvallen hebben ondergaan. Met een middenformaatcamera legt Kononova oorlogsmisdaden vast. Ze documenteert de verwoeste civiele infrastructuur, de inspanningen van Oekraïense hulpdiensten en de lichamen van gesneuvelde soldaten en burgerslachtoffers.
De tentoonstelling is ontwikkeld in combinatie met het eerste fotoboek van de kunstenaar, dat gezamenlijk is uitgegeven door FOTODOK en XYZ Books. Radiations of War was het eerste te zien bij WORM, Rotterdam. De tentoonstelling en de publicatie waarin de foto’s van Kononova worden gecombineerd met poëzie van Joyelle McSweeney, zijn geproduceerd als onderdeel van het Creative Europe-initiatief Intergalactica: Books for Culture Without Borders.
BOEK
'Radiations of War' volgt de hardnekkige aanwezigheid van oorlog in Oekraïne in een ontmoeting met een gebied waar de rampzalige gevolgen nog steeds voelbaar zijn. Sinds...
CREDITS
Kunstenaar: Yana Kononova | Texts: Joyelle McSweeney | Curator: Daria Tuminas – Productie: FOTODOK, Imago Lisboa Photo Festival, XYZ Books, Marta Camagna | Vormgeving: Kakkalakki Studio – João Linneu and Fernanda Fajardo | Copy Editor: George H. King
Financiele ondersteuning: Mede gefinancierd door de Europese Unie, Gemeente Utrecht en Mondriaan Fonds.
OPENING
16 oktober, 2025 om 18:00 | Adres: Carpintarias de São Lázaro, Rua de São Lázaro 72, Lissabon Portugal. Iedereen is welkom!
DATA & TIJDEN
De tentoonstelling is geopend van 16 oktober tot en met 9 november 2025, elke donderdag tot en met zondag, van 12.00 tot 18.00 uur. | Toegangsprijs: € 2,- | Tickets zijn alleen verkrijgbaar bij de receptie.
BIOS
Yana Kononova heeft een PhD in Sociologie en een diploma in Art & Curatorial Practice van New Center for Research & Practice. Ze is geboren op het eiland Pirallahi in de Kaspische Zee, Azerbeidzjan – een regio die gevormd is door olie- en gaswinning. Tijdens de eerste Nagorno-Karabach oorlog emigreerde haar familie naar Oekraïne.
Kononova’s praktijk is gericht op “vreemde ecologieën en geografieën” en omvat ecokritische* onderzoeken. Door middel van analoge fotografie, collage, installatie en drukwerk onderzoekt ze de tactiele kwaliteiten van beelden en beweegt ze zich op de drempel tussen fotografische materialiteit en de handeling van visuele representatie.
Haar werk is gebaseerd op hedendaagse filosofische benaderingen uit het theorie-fictiegenre, die haar perspectief op het landschap voeden. Haar werk is gebaseerd op hedendaagse filosofische benaderingen uit het theorie-fictiegenre, die haar kijk op het landschap beïnvloeden.
In 2019 won Kononova de Bird in Flight Prize in de categorie Emerging Photography en in 2022 ontving ze de Hariban Award, uitgereikt door Benrido. Haar werk is veelvuldig tentoongesteld in Oekraïne en daarbuiten. Sinds 2023 neemt ze, genomineerd door FOTODOK, deel aan het talentennetwerk FUTURES.
Guggenheim Fellow Joyelle McSweeney is de auteur van tien boeken met poëzie, drama en proza. Ze is een bekend criticus en een belangrijke uitgever van internationale literatuur in vertaling. McSweeney’s laatste boek, Death Styles, verscheen in het voorjaar van 2024 bij Nightboat Books; haar vorige titel, Toxicon and Arachne (2020), werd “angstaanjagend en briljant” genoemd door Dan Chiasson in de New Yorker en leverde haar de Shelley Memorial Prize van de Poetry Society of America op.
McSweeney’s essaybundel uit 2014, The Necropastoral: Poetry, Media, Occults, wordt alom beschouwd als een visionair werk van eco-kritiek. Met haar debuutbundel The Red Bird opende ze in 2001 de Fence Modern Poets Series, terwijl haar toneelstuk Dead Youth, or the Leaks in 2014 de Leslie Scalapino Prize for Innovative Women Performance Artists inluidde. Samen met Carmen Maria Machado was ze gastredacteur van Best American Experimental Writing 2020. Ze woont in South Bend, Indiana en geeft les aan de Universiteit van Notre Dame.
Header image: documentatie van Yana Kononova’s tentoonstelling Radiations of War in WORM in Rotterdam, gefotografeerd door Nastya Vinogradova.
